Samen oud worden

Onze fysieke gezondheid en vitaliteit zijn op oudere leeftijd niet langer vanzelfsprekend. Hoe kun je daar als echtpaar goed mee omgaan, op zo’n manier dat je elkaar kunt blijven zien en liefhebben, zonder dat de fysieke ongemakken de overhand krijgen.

De dochter van Elize en Rob is het huis uit. Ze heeft een appartement in een grote stad en staat op eigen benen. De overgang van de tijd dat zij in het weekend nog naar huis kwam en in haar eigen kamer sliep, is heel geleidelijk verlopen. Een andere verandering is dat Rob reuma heeft gekregen.  Daarnaast is hij in het afgelopen jaar geopereerd aan een dubbele liesbreuk en is zijn hart gedotterd. Rob merkt dat hij iets kan mankeren en dat is nieuw voor hem. ‘De reuma trekt mijn aandacht naar binnen. Bovendien wil ik Liz niet lastigvallen met mijn fysieke pijn.’ Als Rob iets mankeert is Elize bang ‘dat hij verdwijnt.’ Zij zegt: ’Dan voel ik me verloren, de verbinding is dan weg en we raken elkaar kwijt. Het doet pijn als ik op een eilandje moet leven.’

De moeder van Elize is op vrij jonge leeftijd ziek geworden. ‘Zij was heel trots op haar lichaam. Toen zij ziek werd kon zij haar uiterlijke leven niet meer leven, en daarmee was zij de essentie in haar leven kwijt’, vertelt Elize. Zij wil zelf op een andere manier omgaan met ziekzijn dan haar moeder en vraagt zich af hoe zij antwoord kan geven op de verminderde fysieke gezondheid van haar man. ‘Hoe kunnen we elkaar in onze ouderdom blijven zien in wie we zijn, elkaar vertrouwen en aanmoedigen?’ Voor Rob gaat het erom dat zijn fysieke klachten niet de overhand krijgen in hun relatie. ‘Het gaat om openheid, echtheid. Hoe kunnen wij samen gezond ouder worden, en daarbij de ouderdom niet als een verlies, maar als een winst van leven zien.’

Handfasting

In het ritueel staat een aangepaste uitvoering van een oud Keltisch ritueel ‘handfasting’ centraal. In dit ritueel worden linten rondom de polsen van het echtpaar geknoopt en spreken zij een persoonlijke gelofte naar elkaar uit. Hieronder de tekst van Rob:

Lieve Elize

Ik vertrouw je zoals je bent

In alles wat je doet

Kiest, of juist niet wilt.

Ik wil je altijd blijven zien

In je eigenheid, je originaliteit, je kleuren

Want daarop ben ik verliefd geworden

Wat ik met jou deel, ons samenzijn, kan en wil ik alleen met jou,

Met niemand anders.

Ik beloof met heel mijn hart, denken en voelen

Jou en onze relatie recht te doen, al lijkt het soms scheef!

Nagesprek. ‘Het was een hele leuke blije dag. In het toeleven naar de uitvoering van het ritueel waren we opnieuw verliefd op elkaar. Doordat we in herinnering hebben gebracht wat we voor elkaar betekenen, zijn we weer zichtbaar geworden aan elkaar’, vertelt Elize. Daarna is er iets veranderd. ‘Het ritueel heeft onze liefde getransformeerd naar een volwassen liefde. Romantiek is het ervaren van verbondenheid. Maar nu komt ook compassie mee, de beschaving om elkaar te zien. Als onze fysieke gezondheid mogelijk verandert, is het belangrijk dat we luisteren naar iedere situatie en dat wij daarbij wat liever voor elkaar zijn. We weten weer waar we vandaan komen en dat klinkt door in de vragen waar we mogelijk voor komen te staan. Het ritueel klinkt nog steeds door. Er is een opdracht meegekomen om steeds te blijven werken aan openheid en reflectie, om samen de winter door te komen.’

Rob staat vooral het moment van handfasting sterk voor de geest. ‘We zaten in de Bijlmer op een groot grasveld op een picknickkleed. Door het knopen van de linten en de teksten die we tegen elkaar zeiden, waren we zo dicht bij elkaar. Ik was de hele omgeving vergeten. Het ritueel heeft ons dichter bij elkaar gebracht, we zien elkaar scherper in elkaars zijn, alsof onze kleuren helderder zijn.’